El buen café

Tadesse Meskela é o fundador e Director Xeral da Oromia Coffee Farmers Co-operative Union, unha cooperativa de segundo grao que agrupa 129 asociacións de caficultores e máis de 130.000 pequenos produtores de café da rexión de Oromia, ao sur de Etiopía, país recoñecido como o berce do café. A película Blackgold deu a coñecer ao mundo a Cooperativa que dirixe Tadesse e a complexa realidade da cadea de produción e distribución do café.

A película Blackgold está mostrando nas pantallas de todo o mundo a dura realidade que viven os produtores de Oromia Coffee Farmers Co-operative Union (OCFCU/ltd). En que momento nace a iniciativa de crear OCFCU/ltd?

OCFCU créase para abordar o problema dos produtores de café empobrecidos en Oromia que levan séculos dedicados ao cultivo de café sen obter beneficio diso. OCFCU nace co obxectivo de vender directamente o café dos pequenos produtores socios e recuperar así o diñeiro desa venda, evitando os intermediarios que se benefician do comercio do café.

O movemento de comercio xusto a miúdo utiliza o café como exemplo de ben que se produce no Sur e consómese no Norte. Pero Etiopía é recoñecida pola excelencia do seu café, e é sabido o seu consumo popular, sendo a cerimonia do café unha das vosas tradicións máis importantes. Que porcentaxe do café que producen expórtase e que queda para consumo interno?

Os pequenos produtores de Oromia producen 143.992 tolenaladas de café. Destas, Oromia exporta directamente só 4.000 toneladas a mercados de especialidades (Comercio Xusto, certificación ecolóxica, denominación de orixe...). O resto véndeo a intermediarios do país que recompilan gran de diferentes cooperativas para poxar como café convencional. Do café que se vende nesta poxa, o 40% consómese no país. Este alto consumo débese a que Etiopía entende o café como un alimento: todas as casas teñen unha parcela de cultivo de café e celebramos a cerimonia do café mínimo dúas veces ao día.

"Blackgold" (Oro Negro) permite ao espectador acompañarlle no seu periplo por todo o mundo para vender o seu café a un prezo digno. Como valoraría a percepción do comercio xusto que se ten a nivel internacional?

O comercio xusto é un movemento que traballa para conseguir unha relación equitativa entre os produtores e os consumidores, unha loita para reclamar que os produtores teñan un lugar mellor no mundo. Se polo contrario, non prestamos atención ao campesinado, creo que será perigoso no futuro. Manipuláronse as regras do comercio internacional, e estas xa non traballan para aliviar a pobreza. Os países influentes na OMC e as Nacións Unidas son quen deberían cooperar e achar mecanismos para obter un prezo digno para os produtos.

A que actividades dedican o premio social que obteñen da venda de Comercio Xusto?

Usamos o premio social para mellorar as condicións sociais nas aldeas dos produtores. Xa construímos 15 escolas, 5 centros de saúde e 36 estacións de abastecemento de auga potable, e este ano temos 40 novos proxectos para levar a cabo grazas á curmá do comercio xusto.

Acaba de volver da Feira Specialty Coffee Association of America (SCAA) de Minneapolis, un encontro internacional moi importante no mundo do café. Podería explicarnos se notou en América ou noutras rexións do mundo a repercusión mediática da película "Blackgold"?

Blackgold estase proxectando en máis de 100 cidades en Estados Unidos. Tamén se emitiu un par de veces na Televisión Nacional, e toda a industria do café viuna. Ademais estase proxectando en moitos cines en todo o mundo e está en venda o DVD. Todo iso provocou unha gran concienciación sobre o consumo de café, que en América é un dos "motores" do día a día para os seus consumidores.

Estanse levando a cabo nos últimos meses diversos talleres de revisión de prezos do café en diferentes rexións cafetaleras de África no marco do proxecto de SETEM coa African Fairtrade Network (AFN). Como valoraría os resultados destes talleres?

Estes talleres foron un debate entre representantes de diferentes rexións cafetaleras para discutir aberta e profundamente sobre os custos de produción e o que necesitan os produtores para vivir unha vida decente no contexto etíope. foi unha experiencia moi interesante que estableceu uns custos de produción razoables que poden axudar a revisar cal debería de ser o prezo do café de comercio xusto. Ademais, puxo de manifesto aos campesiños que producen café máis para o beneficio doutros que para o propio. Sería positivo poder reproducir nun futuro este tipo de talleres participativos e transparentes.

Podería compartirnos algunha reflexión sobre o rol da AFN na situación do café en xeral e sobre se esta ten algún impacto na vida dos pequenos produtores africanos?

AFN pode xogar un maior rol se aumenta a súa capacidade de compartir experiencias entre distintas organizacións, axudando ao empoderamiento das mesmas, facilitando información e formación en aspectos de mercado. Para iso necesítase de apoio externo, como o que SETEM está prestando actualmente.

E, finalmente, poderíanos dar a súa opinión sobre a negativa de máis de 60 países africanos a aceptar os Acordos de libre Comercio EPAs que propón a UE?

Alégrome de que se negasen, xa que ao meu xuízo, os países africanos e europeos non estamos nas mesmas condición de competir. Necesitamos desenvolvernos con infraestruturas, tal como fixo Europa antes de abrirse ao comercio exterior. Así que apoio a negativa aos acordos ata que alcancemos igualdade de condicións. Europa debe investir en infraestruturas en África antes de expor acordos de libre comercio.